Najlepsze filmy o piłce nożnej w historii

Najlepsze filmy o piłce nożnej w historii to według naszego zestawienia m.in. „Ucieczka do zwycięstwa” (1981), „Piłkarski poker” (1988), „Przeklęta liga” (2009), „Zidane: portret XXI wieku” (2006) i „Diego” (2019). Poniżej znajdziesz 20 filmów piłkarskich - fabularnych i dokumentalnych, polskich i zagranicznych - z reżyserem, rokiem produkcji i krótkim opisem, dlaczego warto je zobaczyć.

Piłka nożna ma kłopot z kinem. Mecz trwa 90 minut, ma własną dramaturgię i żaden scenarzysta nie wymyśli lepszej puenty niż gol w doliczonym czasie gry. Dlatego najlepsze filmy o futbolu rzadko opowiadają o samym meczu. Częściej o trenerze, który nie umie przegrywać, o kibicach, o korupcji albo o tym, co piłka znaczy dla ludzi, którzy nigdy nie zagrają na wielkim stadionie.

Jak powstało to zestawienie?

Porównaliśmy rankingi filmów piłkarskich przygotowane przez Filmweb, Weszło i Brytyjski Instytut Filmowy (BFI), a następnie dodaliśmy własną perspektywę kroniki futbolu. Wyżej trafiły filmy, które powtarzają się w kilku zestawieniach naraz - na przykład „Przeklęta liga” pojawia się we wszystkich trzech. Uwzględniliśmy zarówno kino fabularne, jak i dokumenty, bo część najlepszych opowieści o piłce to po prostu prawdziwe historie.

20 najlepszych filmów o piłce nożnej - lista w pigułce

Najlepsze filmy o piłce nożnej - opisy

1. Ucieczka do zwycięstwa (Escape to Victory, 1981)

• Reżyseria: John Huston
• Obsada: Michael Caine, Sylvester Stallone, Pelé, Bobby Moore, Osvaldo Ardiles, Kazimierz Deyna
• Kraj: USA

Obóz jeniecki, II wojna światowa. Niemcy organizują propagandowy mecz z drużyną alianckich jeńców, a ci traktują go jako okazję do ucieczki. Fabuła jest prosta, ale nikt nie ogląda tego filmu dla fabuły. Na boisku biegają prawdziwe legendy: Pelé, kapitan mistrzów świata z 1966 roku Bobby Moore, Osvaldo Ardiles i - co dla polskiego kibica najważniejsze - Kazimierz Deyna, który zagrał jednego z jeńców. Przewrotka Pelégo w końcówce to jedna z najsłynniejszych piłkarskich scen w historii kina.

2. Piłkarski poker (1988)

• Reżyseria: Janusz Zaorski
• Obsada: Janusz Gajos, Olgierd Łukaszewicz, Marian Opania, Jan Englert
• Kraj: Polska

Najważniejszy polski film o piłce i jednocześnie najbardziej ponury, bo prawdziwy. Janusz Gajos gra sędziego, który zna od podszewki mechanizm ustawiania meczów w lidze i postanawia rozegrać własną partię przeciwko działaczom. Zaorski nakręcił komedię, ale śmiech grzęźnie w gardle: kupowanie wyników, dzielenie się „kopertami” i szatnia, w której wszyscy wiedzą, jak skończy się mecz. Po latach i po aferze korupcyjnej w polskiej piłce film ogląda się niemal jak dokument. Kwestie z „Pokera” do dziś krążą wśród kibiców.

3. Przeklęta liga (The Damned United, 2009)

• Reżyseria: Tom Hooper
• Obsada: Michael Sheen, Timothy Spall, Colm Meaney
• Kraj: Wielka Brytania

Jedyny film, który znalazł się we wszystkich trzech porównywanych przez nas rankingach. Michael Sheen gra Briana Clougha - trenera, który w 1974 roku przejął Leeds United, klub swojego największego rywala, i wytrwał w nim zaledwie 44 dni. To opowieść o ambicji, dumie i obsesji, oparta na powieści Davida Peace'a. Rodzina Clougha krytykowała film za dowolność wobec faktów, ale jako portret trenera, który nie potrafi odpuścić, nie ma sobie równych.

4. Zidane: portret XXI wieku (Zidane: un portrait du 21e siècle, 2006)

• Reżyseria: Douglas Gordon, Philippe Parreno
• Bohater: Zinédine Zidane
• Kraj: Francja

Eksperyment, jakiego w kinie sportowym wcześniej nie było. Siedemnaście kamer przez cały mecz Realu Madryt z Villarrealem z kwietnia 2005 roku śledzi wyłącznie jednego piłkarza - Zinédine'a Zidane'a. Nie ma komentarza, nie ma powtórek najważniejszych akcji. Jest oddech, pot, spojrzenia i ruch. Film kończy się czerwoną kartką bohatera, co rok później nabrało dodatkowego znaczenia po finale mundialu w Berlinie.

5. Diego (Diego Maradona, 2019)

• Reżyseria: Asif Kapadia
• Bohater: Diego Maradona
• Kraj: Wielka Brytania

Asif Kapadia, twórca dokumentów o Aytonie Sennie i Amy Winehouse, zbudował film wyłącznie z archiwalnych nagrań. Skupia się na latach spędzonych przez Maradonę w Napoli, gdzie Argentyńczyk zdobył dwa mistrzostwa Włoch i stał się niemal świętym - a jednocześnie wpadł w sieć kamorry i uzależnienia. Film nie moralizuje. Pokazuje geniusza, którego piłka wyniosła na szczyt i który nie potrafił uciec przed tym, co ten szczyt z nim zrobił.

6. Podkręć jak Beckham (Bend It Like Beckham, 2002)

• Reżyseria: Gurinder Chadha
• Obsada: Parminder Nagra, Keira Knightley, Jonathan Rhys Meyers
• Kraj: Wielka Brytania

Córka hinduskich imigrantów z Londynu chce grać w piłkę, a rodzina widzi dla niej zupełnie inną przyszłość. Lekka komedia, która wyprzedziła swoje czasy - opowiadała o kobiecym futbolu na długo przed tym, zanim stał się on masowym zjawiskiem. Dla wielu zawodniczek z pokolenia obecnych reprezentantek był to pierwszy film, w którym zobaczyły kogoś takiego jak one.

7. Na spalonym (Offside, 2006)

• Reżyseria: Jafar Panahi
• Nagroda: Srebrny Niedźwiedź na festiwalu w Berlinie
• Kraj: Iran

W Iranie kobietom przez lata nie wolno było wchodzić na stadiony. Panahi pokazuje dziewczyny, które przebierają się za chłopców, żeby obejrzeć decydujący mecz eliminacji mundialu, i zostają zatrzymane w zagrodzie tuż obok trybun. Słyszą doping, ale nie widzą boiska. Film kręcono w trakcie prawdziwego meczu, co nadaje mu niemal dokumentalny charakter. Mądry i zaskakująco zabawny obraz o tym, czym jest wykluczenie.

8. Dwie połowy w piekle (Két félidő a pokolban, 1961)

• Reżyseria: Zoltán Fábri
• Kraj: Węgry

Najstarszy film w zestawieniu i dwie dekady starszy od „Ucieczki do zwycięstwa”, która podjęła podobny temat. Węgierscy robotnicy przymusowi mają zagrać mecz z niemieckimi żołnierzami w dniu urodzin Hitlera. Inspiracją był legendarny „mecz śmierci” rozegrany w okupowanym Kijowie w 1942 roku. Sceny boiskowe są zaskakująco dynamiczne jak na tamte lata, a zakończenie nie zostawia złudzeń. To film, który pokazuje, że futbol potrafi być aktem godności.

9. Szukając Erica (Looking for Eric, 2009)

• Reżyseria: Ken Loach
• Obsada: Steve Evets, Eric Cantona
• Kraj: Wielka Brytania

Listonosz z Manchesteru, którego życie się sypie, zaczyna prowadzić rozmowy ze swoim idolem - Erikiem Cantoną, grającym tu samego siebie. Ken Loach, mistrz kina społecznego, zrobił ciepły film o męskiej samotności i o tym, że przyjaciele z trybun potrafią być prawdziwą drużyną. Cantona cytujący filozofów i rozdający życiowe rady to czysta przyjemność.

10. Mecz ostatniej szansy (Mean Machine, 2001)

• Reżyseria: Barry Skolnick
• Obsada: Vinnie Jones, Jason Statham, Jason Flemyng
• Kraj: Wielka Brytania

Były kapitan reprezentacji Anglii, skazany za ustawienie meczu, trafia do więzienia i ma poprowadzić drużynę osadzonych przeciwko strażnikom. Remake amerykańskiego „Najdłuższego jarda” przeniesiony z futbolu amerykańskiego na piłkę nożną, wyprodukowany przez Guya Ritchiego. W roli głównej Vinnie Jones, czyli jeden z najtwardszych piłkarzy w historii Premier League. Czysta rozrywka i klasyka brytyjskiej komedii.

11. Gol! (Goal!, 2005)

• Reżyseria: Danny Cannon
• Obsada: Kuno Becker, Alessandro Nivola, Stephen Dillane
• Kraj: USA, Wielka Brytania

Santiago Muñez, meksykański imigrant z Los Angeles, dostaje szansę testów w Newcastle United. Klasyczna opowieść o spełnianiu marzeń, nakręcona przy wsparciu FIFA - dzięki temu na ekranie są prawdziwe kluby, stadiony i piłkarze. Film doczekał się dwóch kontynuacji. Dla wielu kibiców urodzonych w latach 90. to pierwszy film piłkarski, jaki zobaczyli.

12. Boisko bezdomnych (2008)

• Reżyseria: Kasia Adamik
• Obsada: Marcin Dorociński, Jacek Braciak, Bartłomiej Topa
• Kraj: Polska

Bezdomni z okolic warszawskiego Dworca Centralnego zakładają drużynę, żeby pojechać na mistrzostwa świata bezdomnych. Najlepszy polski film piłkarski ostatnich dwóch dekad - ciepły, ale nie naiwny, z wyśmienitą obsadą. Pokazuje futbol jako coś, co daje ludziom z marginesu powód, żeby rano wstać.

13. United (2011)

• Reżyseria: James Strong
• Obsada: David Tennant, Jack O'Connell, Dougray Scott
• Kraj: Wielka Brytania

Telewizyjny film BBC o katastrofie lotniczej w Monachium w lutym 1958 roku, w której zginęła część „Dzieciaków Busby'ego” - młodej drużyny Manchesteru United. Opowiada też o odbudowie klubu przez asystenta trenera Jimmy'ego Murphy'ego. Syn Matta Busby'ego zarzucał filmowi nieścisłości, ale jako hołd dla ofiar tragedii działa bardzo mocno.

14. Linha de Passe (2008)

• Reżyseria: Walter Salles, Daniela Thomas
• Nagroda: nagroda dla najlepszej aktorki w Cannes (Sandra Corveloni)
• Kraj: Brazylia

Czterech braci z przedmieść São Paulo i ich matka. Jeden z synów marzy o karierze piłkarza i chodzi na kolejne testy, wiedząc, że czas ucieka. Brazylijski dramat, który nie romantyzuje biedy i nie obiecuje szczęśliwego zakończenia. Pokazuje, że w kraju pięciokrotnych mistrzów świata futbol to często jedyna droga ucieczki - i że większość nigdy nią nie przejdzie.

15. Football Factory (The Football Factory, 2004)

• Reżyseria: Nick Love
• Obsada: Danny Dyer, Frank Harper, Tamer Hassan
• Kraj: Wielka Brytania

Film bardziej o kibicach niż o piłce. Tommy należy do chuligańskiej ekipy związanej z Chelsea i żyje od weekendu do weekendu, od ustawki do ustawki. Oparty na powieści Johna Kinga, surowy, momentami brutalny i z dużą dawką czarnego humoru. Kontrowersyjny, ale jeden z najbardziej wpływowych filmów o kulturze stadionowej.

16. Hooligans (Green Street Hooligans, 2005)

• Reżyseria: Lexi Alexander
• Obsada: Elijah Wood, Charlie Hunnam
• Kraj: USA, Wielka Brytania

Amerykański student wyrzucony z Harvardu trafia do Londynu i zostaje wciągnięty do środowiska chuliganów West Hamu. Elijah Wood kilka lat po „Władcy Pierścieni” w zupełnie innej roli. Film ma status kultowego wśród kibiców, choć bywa krytykowany za romantyzowanie przemocy. Obok „Football Factory” to podstawowa pozycja, jeśli szukasz filmów o kibicach.

17. Shaolin Soccer (Siu lam juk kau, 2001)

• Reżyseria: Stephen Chow
• Obsada: Stephen Chow, Zhao Wei
• Kraj: Hongkong

Mistrz kung-fu zbiera dawnych braci z klasztoru Shaolin i zakłada drużynę piłkarską. Piłka płonie, bramkarz zatrzymuje strzały technikami walki, a przeciwnicy fruwają w powietrzu. Zupełnie szalona komedia akcji, która udowadnia, że film o futbolu nie musi być poważny, żeby był świetny.

18. Pelé (2021)

• Reżyseria: Ben Nicholas, David Tryhorn
• Bohater: Pelé
• Dostępność: Netflix

Dokument Netflixa o jedynym piłkarzu, który trzy razy zdobył mistrzostwo świata. Oprócz archiwów z mundiali 1958, 1962 i 1970 mamy tu rozmowy z samym Pelé, nagrane w ostatnich latach jego życia. Film zadaje też niewygodne pytanie o relacje gwiazdy z brazylijską dyktaturą wojskową. Dobry wybór, jeśli szukasz filmów o piłce nożnej na Netflixie.

19. Copa 71 (2023)

• Reżyseria: James Erskine, Rachel Ramsay
• Temat: kobiece mistrzostwa świata w Meksyku, 1971
• Kraj: Wielka Brytania

W 1971 roku w Meksyku odbyły się nieoficjalne mistrzostwa świata kobiet. Na trybunach zasiadały dziesiątki tysięcy widzów, a potem turniej niemal całkowicie zniknął z historii futbolu. Dokument przywraca pamięć o zawodniczkach, które grały przy pełnych stadionach dwie dekady przed pierwszym oficjalnym mundialem kobiet FIFA.

20. Co widzimy, kiedy patrzymy na niebo? (2021)

• Reżyseria: Aleksandre Koberidze
• Nagroda: nagroda FIPRESCI na festiwalu w Berlinie
• Kraj: Gruzja, Niemcy

Najbardziej nietypowa pozycja na liście. Dwoje młodych ludzi z gruzińskiego Kutaisi zakochuje się w sobie, ale klątwa sprawia, że następnego dnia nie mogą się rozpoznać. W tle trwa mundial, a całe miasto żyje meczami Argentyny i Leo Messiego. To poetycka baśń o tym, jak piłka nożna łączy ludzi w codziennym życiu - na podwórkach, w barach i przed telewizorami.

Najlepsze filmy o piłce nożnej według kategorii

Najlepsze polskie filmy o piłce nożnej

• Piłkarski poker (1988) - korupcja w lidze pokazana przez komedię sensacyjną
• Boisko bezdomnych (2008) - drużyna bezdomnych jedzie na mistrzostwa świata

Najlepsze dokumenty piłkarskie

• Zidane: portret XXI wieku (2006) - jeden mecz, jeden piłkarz, siedemnaście kamer
• Diego (2019) - Maradona w Neapolu
• Pelé (2021) - trzykrotny mistrz świata we własnych słowach
• Copa 71 (2023) - zapomniany mundial kobiet

Filmy o kibicach

• Football Factory (2004) - chuligani Chelsea
• Hooligans (2005) - chuligani West Hamu
• Szukając Erica (2009) - kibic, jego idol i przyjaciele z trybun

Filmy o kobiecej piłce nożnej

• Podkręć jak Beckham (2002)
• Na spalonym (2006)
• Copa 71 (2023)

Filmy piłkarskie oparte na prawdziwych historiach

• Przeklęta liga (2009) - 44 dni Briana Clougha w Leeds
• United (2011) - katastrofa w Monachium w 1958 roku
• Dwie połowy w piekle (1961) - inspirowany „meczem śmierci” w Kijowie

FAQ - filmy o piłce nożnej

Jaki jest najlepszy film o piłce nożnej?

Nie ma jednej odpowiedzi, ale najczęściej wymieniane są „Ucieczka do zwycięstwa” (1981) z Pelém i Kazimierzem Deyną oraz „Przeklęta liga” (2009) o trenerze Brianie Cloughu - ten drugi film znalazł się we wszystkich trzech porównywanych przez nas rankingach.

Jaki jest najlepszy polski film o piłce nożnej?

„Piłkarski poker” Janusza Zaorskiego z 1988 roku, z Januszem Gajosem w roli sędziego, który walczy z korupcją w polskiej lidze. Z nowszych produkcji warto zobaczyć „Boisko bezdomnych” Kasi Adamik z 2008 roku.

Jaki polski piłkarz zagrał w „Ucieczce do zwycięstwa”?

Kazimierz Deyna, kapitan reprezentacji Polski i uczestnik mundialu 1974. Na planie towarzyszyli mu m.in. Pelé, Bobby Moore i Osvaldo Ardiles.

Jaki jest najlepszy dokument o piłce nożnej?

Najwyżej oceniane są „Diego” Asifa Kapadii (2019) o Diego Maradonie w Napoli oraz „Zidane: portret XXI wieku” (2006), w którym 17 kamer śledzi jednego piłkarza przez cały mecz.

Jakie filmy o piłce nożnej są na Netflixie?

Z naszej listy na Netflixie dostępny jest dokument „Pelé” z 2021 roku. Oferta serwisów streamingowych zmienia się regularnie, dlatego dostępność pozostałych tytułów warto sprawdzić bezpośrednio w serwisie.

Jakie są najlepsze filmy o kibicach piłkarskich?

„Football Factory” (2004) o chuliganach Chelsea i „Hooligans” (2005) z Elijahem Woodem o środowisku kibiców West Hamu. Łagodniejszym spojrzeniem na kibica jest „Szukając Erica” Kena Loacha.